A wise man once said nothing

A wise man once said nothing

Geplaatst op

Spreken is zilver, zwijgen is goud. Een oud spreekwoord, maar nog altijd actueel. In het strafrecht heeft de verdachte het recht om te zwijgen. Uit art. 29 van het Wetboek van Strafvordering volgt:

  1. In alle gevallen waarin iemand als verdachte wordt gehoord, onthoudt de verhoorende rechter of ambtenaar zich van alles wat de strekking heeft eene verklaring te verkrijgen, waarvan niet gezegd kan worden dat zij in vrijheid is afgelegd. De verdachte is niet tot antwoorden verplicht.
  2. Voor het verhoor wordt de verdachte medegedeeld dat hij niet verplicht is tot antwoorden.

Een verdachte hoeft dus geen verklaring af te leggen. Een verdachte kan immers niet worden geacht mee te werken aan zijn eigen veroordeling. Een verdachte mag zwijgen, liegen of de waarheid vertellen. Hij staat namelijk niet onder ede, zoals een getuige dat voor de strafrechter wel staat.

Het zwijgrecht volgt uit de Nederlandse wet maar ook uit het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Volgens de Hoge Raad, de hoogste strafrechter in Nederland, is het zwijgrecht absoluut en hier mag dus geen inbreuk op worden gemaakt. Het is een fundamenteel recht dat aan de basis ligt van een eerlijk proces. Je mag als verdachte dan ook niet worden gedwongen om een verklaring af te leggen. Uit het enkele zwijgen mag door de rechter niet de conclusie worden getrokken dat de verdachte schuldig is. Het gebruik van het zwijgrecht mag niet bijdragen aan het bewijs.

Aan het begin van het verhoor zal aan de verdachte de cautie moeten worden gegeven. Deze cautie volgt uit art. 29 lid 2 Sv  en het houdt in dat door de opsporingsambtenaren aan de verdachte dient te worden aangegeven dat hij niet tot antwoorden is verplicht. Indien aan de verdachte niet de cautie is gegeven en hij toch een verklaring aflegt kan zijn verklaring volgens vaste rechtspraak niet worden meegenomen voor het bewijs in de strafzaak.

Is zwijgen dus altijd beter dan praten? Nee, niet altijd. Het hangt van de omstandigheden in de zaak af of zwijgen een verstandige keuze is.  

Indien je zwijgt draag je enerzijds niet bij aan het bewijs tegen jezelf in je eigen zaak. Het kan zeker in het begin van het strafrechtelijke onderzoek, als je nog geen inzage hebt in het strafdossier, verstandig zijn om te zwijgen tot je weet waar de zaak over gaat en welk bewijs er aanwezig is.

Zwijgen kan echter ook nadelige gevolgen hebben. Als je voor bepaalde cruciale gebeurtenissen die schreeuwen om uitleg geen verklaring geeft kan dit je worden verweten. De rechter kan onder bepaalde omstandigheden het zwijgrecht tegen je gebruiken. Bijvoorbeeld als je zwijgt in het geval er dusdanig veel belastend bewijs is waar een uitleg voor moet worden gegeven. Het gebruik van het zwijgrecht kan door de rechter in het geval van een veroordeling straf verhogend werken nu de verdachte geen openheid van zaken heeft gegeven.

Indien er voldoende ander bewijs ligt dat belastend voor je is, is het vaak verstandiger om hier een uitleg voor te geven waardoor het belastende bewijs wellicht in een ander daglicht kan worden geplaatst. Indien de verdachte zwijgt kan dit ook leiden tot de afwijzing van verweren die door de verdediging worden gevoerd maar die in de verklaring van de verdachte niet aan de orde zijn gekomen omdat hij zich geheel op zijn zwijgrecht heeft beroepen.

Conclusie: zwijg tot je je advocaat hebt gesproken. Samen met je advocaat kan je de afweging maken om te zwijgen of te praten. Er is altijd later nog de mogelijkheid om een verklaring af te leggen. Denk nooit dat het beter is om maar meteen te praten omdat je niets te verbergen hebt. Dit is een illusie. Het draait in een strafzaak namelijk echt niet enkel om de “waarheid”, maar om wat kan worden bewezen. En daarbij ben je als verdachte grotendeels afhankelijk van de aangifte en eventuele getuigenverklaringen waaruit een geheel andere “waarheid” kan volgen. Indien je in je verklaring punten uit de aangifte bevestigt kan dit in sommige zaken voldoende zijn voor een veroordeling omdat er in strafzaken weinig ondersteunend bewijs nodig is om tot een bewezenverklaring te komen. Onderschat de waarde van je verklaring dus niet en bespreek de zaak eerst met je advocaat voordat je besluit te verklaren. Als je eenmaal hebt gepraat, is het te laat.

Deel deze pagina