De Europese erfrecht verordening

De Europese erfrecht verordening

Geplaatst op

Op 17 augustus 2015 aanstaande treedt de Europese Erfrecht Verordening in werking. Deze verordening heeft als doel om nalatenschappen met een internationaal aspect eenvoudiger te kunnen afwikkelen.

Voorbeelden van een nalatenschap met een internationaal aspect zijn:

  • een in Spanje wonende Belg overlijdt;
  • een in Nederland wonende erflater heeft bezittingen in Frankrijk.

Tot nu toe kende ieder land zijn eigen regels met betrekking tot dergelijke nalatenschappen. Een in Nederland gemaakt testament werd bijvoorbeeld niet in alle Europese landen erkend of leidde in elk geval niet altijd tot het door de erflater gewenste resultaat. Een bekend probleem was bijvoorbeeld de Nederlander met een huis in Frankrijk. Om daarvoor een regeling te treffen was een in Nederland opgemaakt testament niet voldoende. Het was tevens vereist om in Frankrijk een testament te maken. Als er geen Frans testament was gemaakt, werd door Frankrijk ten aanzien van de betreffende woning de Franse wettelijke erfrechtregeling toegepast.

De verordening bevat onder meer regels omtrent:
a.      het op een nalatenschap toepasselijke recht;
b.     de eenvoudigere ten uitvoerlegging van gerechtelijke beslissingen genomen in het ene land in het andere land;
c.      de verplichte aanvaarding van authentieke akten afkomstig uit het ene land in het andere land;
d.     de Europese verklaring van erfrecht.

De verordening geldt voor alle lidstaten van de Europese Unie met uitzondering van Denemarken, het Verenigd Koninkrijk en Ierland. Ook is van belang dat de Europese Erfrecht Verordening uitslui­tend geld voor nalatenschappen die openvallen op of na 17 augustus 2015. Voor de afwikkeling van de nalatenschap van een persoon die voor deze datum is overleden, blijven de huidige regels gelden, die van land tot land verschillen en soms strijdig zijn met elkaar.

Toepasselijk recht zonder rechtskeuze
De Europese Erfrecht Verordening geeft ondermeer regels voor het op een nalatenschap toepasselijke recht. Dit toepasselijke recht geldt voor de gehele nalatenschap en moet door alle landen waarvoor de verordening geldt worden gerespecteerd.

Uitgangspunt van de verordening is dat het erfrecht van toepassing is van het land waar de erflater op het moment van zijn overlijden zijn gewone verblijfplaats had. Zijn nationaliteit is dus niet van belang.

Het begrip gewone verblijfplaats wordt overigens niet gedefinieerd in de verordening. Aangenomen wordt dat dit doelt op het land waarmee het sociale en maatschappelijke leven van betrokkene het meest verbonden is. Allerhande feitelijke aspecten spelen daarbij een rol, zoals de duur en reden van het verblijf in een bepaald land, het hebben van bezittingen, woonruimte, werk, sociale netwerk enzovoorts. De gewone verblijfplaats kan afwijken van de inschrijving in het bevolkingsregister.

Toepasselijk recht rechtskeuze
Het is mogelijk om bij testament af te wijken van de bovenstaande regeling door middel van een rechtskeuze. Er kan echter uitsluitend worden gekozen voor het recht van het land waarvan de erflater de nationaliteit bezit. Er kan zowel gekozen worden voor de nationaliteit ten tijde van het uitbrengen van de keuze als die op het moment van overlijden. Bijvoorbeeld een in Nederland woonachtige Belg kan kiezen voor Belgisch recht. Bij een meervoudige nationaliteit kan gekozen worden voor een van de nationaliteiten op het moment van het uitbrengen van de keuze.

Oude rechtskeuzes
Oude rechtskeuzes die geldig zijn gemaakt voor 17 augustus 2015 blijven ook geldig na 17 augustus 2015. U kunt tot 17 augustus ook nog kiezen voor het recht van de gewone verblijfplaats ten tijde van het uitbrengen van de rechtskeuze. Voorbeeld: een Italiaan die in Nederland woont, kan een rechtskeuze uitbrengen voor Nederlands recht (bijvoorbeeld omdat hij gehuwd is met een Nederlandse vrouw). Stel dat de Italiaan vervolgens verhuist naar Finland, dan blijft de keuze voor Nederlands recht van toepassing.

Na invoering van de verordening is deze keuze niet meer mogelijk. Er kan alleen worden gekozen voor Italiaans recht (keuze voor nationaliteit). Zonder rechtskeuze zal na de verhuizing Fins recht van toepassing zijn als recht van de gewone verblijfplaats. Met rechtskeuze voor nationaliteit zal dat Italiaans recht zijn. Gevolg is dat het minder eenvoudig zal zijn om hetzelfde recht van toepassing te laten zijn op de nalatenschap van zowel de Italiaanse man als zijn Nederlandse vrouw.

Europese verklaring van erfrecht
Door de verordening wordt ook een Europese verklaring van erfrecht geïntroduceerd. Deze verklaring moet leiden tot een snellere en eenvoudigere afwikkeling van grensoverschrijdende nalatenschappen. Met een Europese verklaring van erfrecht is het bijvoorbeeld mogelijk om de tenaamstelling van een buitenlandse bankrekening te wijzigen of van een buitenlandse woning.

Binnen Nederland wordt de Europese verklaring van erfrecht afgegeven door de notaris. Overigens kan hij een dergelijke verklaring uitsluitend afgeven, nadat is komen vast te staan dat op de nalatenschap Nederlands recht van toepassing is. Als blijkt dat de nalatenschap wordt beheerst door het recht van een ander land, is de Nederlandse notaris niet bevoegd en zal hij u moeten doorverwijzen naar de bevoegde autoriteit in het betreffende land.

Een Europese verklaring van erfrecht heeft slechts een beperkte geldigheidsduur. Deze bedraagt zes maanden. Als deze termijn is verstreken en voor de (verdere) afwikkeling van de nalatenschap een Europese verklaring van erfrecht noodzakelijk is, zal deze opnieuw aangevraagd en afgegeven moeten worden.

De Nederlandse verklaring van erfrecht wordt overigens niet afgeschaft. Deze blijft voortbestaan voor nalatenschappen met een uitsluitend nationaal karakter. Ook kan deze vooruitlopend op de afgifte van een Europese verklaring van erfrecht worden afgegeven. De bruikbaarheid zal dan normaal gesproken beperkt zijn tot Nederland. Een Nederlandse verklaring van erfrecht heeft geen beperkte geldigheidsduur.

Slot
Deze blog is bedoeld om u in grote lijnen te informeren over de Europese Erfrecht Verordening. Het is niet mogelijk om hierin alle details en bijzonderheden aan de orde te stellen.

Graag informeren wij u nader in een persoonlijk gesprek met een van onze familierecht notarissen. Neemt u daarvoor gerust contact met ons op. Wellicht blijkt het dat het raadzaam is om een testament te maken of uw bestaande testament aan te passen. Uiteraard kunt u vanaf 17 augustus ook contact met ons opnemen voor het opmaken en afgeven van een Europese verklaring van erfrecht.

Als u nog gebruik wenst te maken van de mogelijkheid om een rechtskeuze te doen voor het recht van uw gewone verblijfplaats, dan zal dit nog moeten plaatsvinden voor 17 augustus aanstaande.

Deel deze pagina