Smartengeld: Wat is het precies en wanneer heeft u recht op vergoeding van uw immateriële schade?

Smartengeld: Wat is het precies en wanneer heeft u recht op vergoeding van uw immateriële schade?

Geplaatst op

Mijn collega mr. Tirza Langhout heeft in haar blog van 8 augustus 2016 aandacht besteed aan de verschillende schadeposten die voor vergoeding in aanmerking komen in een letselschadezaak. In deze blog ga ik verder in op één van deze schadeposten, namelijk de immateriële schade.

Wat is smartengeld?

De vergoeding die wordt uitgekeerd voor immateriële schade wordt ook wel smartengeld genoemd. Maar wat is immateriële schade precies? Immateriële schade is het beste te omschrijven als de pijn en het leed, ook wel gederfde levensvreugde genoemd, dat door een bepaalde gebeurtenis wordt  veroorzaakt.

Hoe wordt de hoogte van smartengeld berekend?

Omdat pijn en leed niet meetbaar zijn en de omvang van de immateriële schade daarom niet exact kan worden berekend, zoals dit bijvoorbeeld wel gebeurt bij gemiste inkomsten uit werk, blijft het lastig om nauwkeurig te bepalen hoe hoog het smartengeld moet zijn. Advocaten kijken daarom naar eerdere uitspraken van rechters in vergelijkbare gevallen, die zijn samengevat in de zogenaamde smartengeld gids. Deze smartengeld gids wordt elk jaar opnieuw uitgebracht en geïndexeerd. Op basis van eerdere situaties waarin sprake is geweest van vergelijkbaar letsel kan worden vastgesteld op hoeveel smartengeld u recht heeft.

De bedragen die in Nederland worden uitgekeerd als smartengeldvergoeding liggen laag in vergelijking met omringende landen die een vergelijkbaar rechtssysteem hanteren. In de literatuur is hier in het verleden en ook recent veel aandacht aan besteed en dit is bij rechters niet onopgemerkt gebleven. Eerder deze maand heeft de rechtbank Oost-Brabant in een uitspraak benadrukt dat rechters de signalen die zij vanuit de rechtswetenschap ontvangen over de achterblijvende smartengeldvergoedingen mee zullen nemen in de berekening van de vergoeding. De verwachting is dan ook dat de gemiddelde hoogte van het smartengeld zal gaan stijgen.

Wie komen in aanmerking voor vergoeding van immateriële schade?

In principe komt alleen het slachtoffer van een ongeval in aanmerking voor de vergoeding van zijn of haar immateriële schade. De mogelijkheden voor een naaste of een derde om ook aanspraak te maken op smartengeld, zijn beperkt. Tot voor kort was dit alleen mogelijk wanneer iemand direct getuige is geweest van een ongeval (of de gevolgen daarvan), waarbij een ander ernstig letsel heeft opgelopen of is komen te overlijden. Indien diegene als gevolg daarvan psychische schade heeft opgelopen, dan kan diegene als naaste of derde mogelijk ook aanspraak maken op smartengeld. Dit heet ‘shockschade’. Een vergoeding voor shockschade is voor het eerst toegewezen in het zogenaamde ‘Taxibus’-arrest.

De Hoge Raad heeft de volgende voorwaarden gesteld aan het recht van een derde op een smartengeld:

  • Er moet sprake zijn van waarneming van een ernstig ongeval of directe confrontatie met de ernstige gevolgen daarvan.
  • De waarneming of confrontatie moet geleid hebben tot een hevige emotionele shock.
  • Er moet sprake zijn van een in de psychiatrie erkend ziektebeeld.
  • Het zal zich voornamelijk voordoen bij een nauwe of affectieve band.

In de afgelopen tijd hebben zich ontwikkelingen voorgedaan waardoor het aantal naasten dat recht heeft op smartengeld mogelijk zal worden uitgebreid. Deze ontwikkelingen zet ik hieronder kort op een rij.

Wet schadefonds geweldsmisdrijven
Per 1 januari 2012 is de Wet schadefonds geweldsmisdrijven van kracht. In deze wet is geregeld dat een beperkte kring van nabestaanden van slachtoffers van ernstige geweldsmisdrijven gelijk is gesteld aan het slachtoffer zelf. De nabestaanden kunnen naast een vergoeding voor materiële schade ook in aanmerking komen voor vergoeding van immateriële schade sinds de invoering van deze wet.

De Wet schadefonds geweldsmisdrijven is per 1 juli 2016 gewijzigd. Na de inwerkingtreding van de gewijzigde Wet kunnen ook nabestaanden van slachtoffers van dood door schuld in aanmerking komen voor een tegemoetkoming uit het Schadefonds.

Wetsvoorstel affectieschade
Uit onderzoek van de Vrije Universiteit te Amsterdam (2009) is gebleken dat nabestaanden en naasten behoefte hebben aan aandacht voor de emotionele gevolgen van een ongeval. Zij ondervinden deze gevolgen doordat een gezins- of familielid door een fout van een ander is overleden of ernstig gewond is geraakt. Een vergoeding van zogenaamde affectieschade kan hun erkenning en genoegdoening bieden en helpen bij de verwerking van de gebeurtenis.

Mede naar aanleiding van dit onderzoek is al een aantal keren geprobeerd om het recht op vergoeding van affectieschade in het leven te roepen. Op 20 juli 2015 heeft minister Van der Steur het wetsvoorstel affectieschade naar de Tweede Kamer gestuurd. In deze wet wordt voorgesteld dat ook smartengeld kan worden uitgekeerd aan nabestaanden van slachtoffers die zijn overleden en aan naasten van slachtoffers met ernstig en blijvend letsel ten gevolge van een gebeurtenis waarvoor een ander aansprakelijk is.

Het wetsvoorstel gaat, net als de Wet schadefonds geweldsmisdrijven, uit van een beperkte kring van personen die aanspraak kunnen maken op vergoeding van affectieschade: de partner, kinderen en ouders van het slachtoffer. De vergoeding ligt in principe tussen de 12.500 en 20.000 euro, een bedrag dat de partij die aansprakelijk is voor het ongeval dient te vergoeden. Het wetsvoorstel maakt het ook mogelijk dat nabestaanden en naasten zich in het geval van een misdrijf met hun vordering voor vergoeding van affectieschade kunnen voegen in een strafproces.

De stemming over dit voorstel stond voor 28 juni jl. op de agenda van de Tweede Kamer, maar is destijds uitgesteld in verband met huwelijksplannen van de minister. De verwachting is dat deze stemming alsnog op korte termijn zal gaan plaatsvinden.

Meer informatie of advies over immateriële schade?

Heeft u immateriële schade opgelopen en wilt u smartengeld claimen of wilt u weten of u in aanmerking komt voor smartengeld? Neem dan gerust contact met mij op!

Deel deze pagina