Schijnzelfstandigheid in 2026: wat betekent de ‘gedeeltelijke zachte landing’ voor werkgevers?

De handhaving op schijnzelfstandigheid blijft werkgevers bezighouden. Na jaren van beperkte handhaving is per 1 januari 2025 het handhavingsmoratorium opgeheven. Om de overgang beheersbaar te maken, introduceerde het kabinet een zogenoemde “zachte landing”. Op 31 december 2025 heeft de Belastingdienst het Handhavingsplan arbeidsrelaties 2026 gepubliceerd.

Geen volledige verlenging, wel enige coulance

Het kabinet heeft besloten de zachte landing in 2026 niet volledig, maar wel gedeeltelijk te verlengen. Concreet betekent dit dat in 2026:

• geen verzuimboetes worden opgelegd, maar wel correcties en naheffingen van de loonheffingen tot 1 januari 2025;
• vergrijpboetes kunnen worden opgelegd bij opzet of grove schuld;
• de Belastingdienst in beginsel start met een bedrijfsbezoek in plaats van direct handhavend op te treden;
• bij eventuele boekenonderzoek kan worden gekeken naar een kalenderjaar of een recent aangiftetijdvak.

Vanaf 1 januari 2027 vervallen ook deze verzachtende maatregelen volledig. Hoewel in 2026 geen verzuimboetes worden opgelegd, kunnen de financiële gevolgen van een onjuiste kwalificatie van arbeidsrelaties alsnog aanzienlijk zijn.

Wat betekent dit voor u als werkgever?

De boodschap voor werkgevers/opdrachtgevers is helder: 2026 is geen vrijblijvend overgangsjaar meer.

Werkgevers die nog werken met zzp’ers in constructies die lijken op een dienstverband, lopen reële risico’s. Denk aan:

• naheffingen van loonheffingen en premies;
• vergrijpboetes bij opzet of grove schuld;
• reputatieschade en arbeidsrechtelijke claims (bijvoorbeeld pensioenpremies, toepassing van een cao etc.).

De Belastingdienst handhaaft risicogericht, maar niet sectorgericht. Schijnzelfstandigheid komt volgens de Belastingdienst in alle branches voor. Selectie vindt onder meer plaats op basis van:

• structurele inzet van externen;
• signalen uit aangiften loonheffingen;
• eerdere controles;
• meldingen van andere toezichthouders

Tegelijkertijd biedt de aanpak van de Belastingdienst ruimte voor overleg en verbetering, met name doordat in beginsel wordt gestart met bedrijfsbezoek.

Tot slot

De gedeeltelijke zachte landing in 2026 biedt werkgevers nog enige ademruimte, maar het speelveld wordt duidelijk strenger. Wie nu geen stappen zet, loopt vanaf 2026 – en zeker vanaf 2027 – aanzienlijke risico’s.

Heeft u vragen over schijnzelfstandigheid of wilt u toetsen of uw organisatie compliant is? Neem contact op met één van onze arbeidsrechtspecialisten.